Adaların Viski Hafızası: Orkney'den Islay'e Bir Kış Yolculuğunun Damağa Bıraktıkları

Aralık ayının ortasında bir İskoç adasına gitmek, kelimenin tam anlamıyla irade ister. Ferri iskeleye yanaşırken rüzgar yüzüme vuruyordu, gri bulutlar neredeyse suya değiyordu ve ben, sırt çantamda bir not defteri ile birkaç boş küçük şişeyle Highland Park'ın kapısını çalmaya gidiyordum. Orkney'den başlayıp güneye, Islay'e uzanan bu kış rotası, bir viski turundan çok sessiz bir iç hesaplaşmaydı. Destileri ziyaretleri, bana göre, belgelenecek değil yaşanacak şeyler arasında. Ama bu sefer not aldım. Çünkü bazı damak izleri kaybedilmez, ama soluklaşır.

Orkney: Soğuk Taşların Arasında Sıcak Bir Tek Malt

Highland Park Distillery'ye sabahın erkeninde vardım. Sezon dışı olduğu için ziyaretçi sayısı azdı, rehber bana neredeyse özel tur yaptı. İlk kokladığım şey mahzenin kapısından giren havaydu: turba, tatlı meşe, bir de deniz tuzu karışımı. O koku, kelimeyle tarif edilemez. Yaşanması gerekir.

Highland Park 18 yıllık, bu rotanın ilk ciddi tadımıydı. Burun: kuru üzüm ve portakal kabuğu, ardından hafif bir heather balı ve duman. Damağa vuran şey dengeydi. Ne aşırı tütsülü ne de şekerli. Orta gövde, fındık ve ıslak kaya. Bitiş uzundu, neredeyse meditasyona benzer biçimde uzuyordu. Sıcak bir şöminenin başında oturulmuş gibi hissettirdi, ama şömine yoktu, pencereden fırtına görünüyordu. Zıtlık mükemmeldi.

"Orkney'de viski içmek, adanın ta kendisini içmek gibi. Taşı, rüzgarı, koyun otlaklarını, hepsini bir arada."

Ardından Highland Park'ın vatted malt deneyine geçtik. Farklı fıçılardan birleştirilen ve henüz etiket almamış bir örneği tattım. Bu kısım beklenmedik bir hediyeydi. Ham, biraz sert, ama içinde bir şeyler söylüyordu. Tüm bu fıçıların zamanla nasıl bir uyum yakalayacağını hayal etmek güzeldi.

Geçiş: Bir Gecelik Inverness Molası ve Bir Glen Ord Sürprizi

Orkney'den güneye inmek için Inverness üzerinden geçmek gerekiyordu. Bir gece, küçük bir bar, Glen Ord 12 yıllık. Bu viski büyük gürültü yapmaz; konuşulmaz, tartışılmaz. Ama her içimi bir sonrakini ister. Hafif meyve, şeker kamışı, biraz baharat. Basit cümleler kuran ama her kelimesini özenle seçmiş biri gibi konuşur. Destileri ziyareti yapılmadı, resmi tur günü yoktu. Sadece o bardak, o bar, o sessizlik kaldı geriye. Planlanmamış bu mola, rotanın en dürüst anlarından biri oldu.

Islay: Duman, Deniz ve Laphroaig'in Açık Kapısı

Islay'e ulaşmak için Port Ellen'dan iniyorsunuz. Feribottan çıkar çıkmaz turba kokusu karşılar. Bu gerçek. Şehir efsanesi değil, gerçek bir coğrafya özelliği. Ada, toprağında turba barındırır ve bu turba her şeye siner.

Laphroaig'in üretim alanına girildiğinde ilk durak turba fırını oldu. Arpanın orada kurutulması, bu whiskiye karakterini verir. Rehber, turbanın yaş olduğunu ve yerel bataklıktan çıkarıldığını anlattı. Bunu bilerek tattığınızda Laphroaig 10 yıllık, başka bir şeye dönüşür.

Burun notu: Tıbbi, deniz yosunu, sigara külü. İlk kez tatıyorsanız itici gelebilir. Ben ilk kez değildim ama Islay'de, kışın, denize bakan bir pencereden bu viski bambaşkaydı. Damak: Yoğun duman, ardından beklenmedik bir tatlılık, limon kabuğu ve karabiber. Bitiş uzun, ısrarcı, unutulmaz. Bu viski sevilmek için değil, anımsanmak için var.

"Laphroaig'i burada, kışın içmek, bir tür ilk kez gibiydi. Aynı viski, yeni bir anlam."

Bowmore ve Bir Öğleden Sonranın Sessizliği

Islay'de Laphroaig kadar yankı uyandırmasa da Bowmore adanın kalbinde durur. Lagavulin Körfezi'ne bakan mahzenler deniz seviyesinin altında uzanır; bazı fıçılar tuzlu deniz havasıyla yıllanır. Bu fiziksel gerçek, bardağa doğrudan yansır.

Bowmore 15 yıllığı mahzende, fıçının hemen yanında tattım. Ortam nemi, soğuk hava ve hafif tuzlu koku ile bir aradayken viski damakta bambaşka bir boyut kazanıyor. Burun: çikolata ve duman dengesi, ardından taze deniz havası. Damak: orta yoğunluk, vişne, turba, fıçı mısırı. Bitiş ise uzun ve tatlı, beklediğimden çok daha ince bir final.

O öğleden sonra mahzende kimse yoktu. Yalnız bir fıçı, bir bardak ve pencereden giren soluk ışık. Yılın en kısa günlerinden biriydi. Güneş üç buçukta batıyordu. Bu sahne, herhangi bir tadım notundan daha fazlasını bıraktı geriye.

Kış Rotasının Söylediği

Yaz aylarında İskoçya'nın ada destilerini dolaşmak mümkün, hatta çok daha kolay. Feriler daha sık, turlar daha kalabalık, güneş geç batıyor. Ama kışın bu adaları gezmek, whiskinin neden bu coğrafyadan çıktığını anlatan farklı bir dili konuşuyor. Rüzgar, sis, deniz, dar yollar ve neredeyse bomboş destili avluları.

Her viski, içinde doğduğu yeri taşır. Bunu bilirdim ama Orkney'de Highland Park'ı fırtınanın gürültüsünde, Islay'de Laphroaig'i deniz kokarken içmek, bu gerçeği soyut olmaktan çıkardı. Somutlaştırdı. Damağa kazıdı.

Bir dahaki sefer nereye gideceğimi bilmiyorum. Ama kış olsun, adayı seçeyim, ada whiskisini oraya gidip içeyim. Bu yaklaşım, tadım notlarından çok daha fazlasını öğretiyor.