Yoichi: Hokkaido'nun Sert Kışından Damıtılan Karakter

Bazı damıtımevleri bir ticari hesabın ürünüdür. Bazıları ise bir inancın. Yoichi, ikincisine ait. Masataka Taketsuru 1934'te Hokkaido'nun batı kıyısında küçük bir kasabaya yerleştiğinde elinde gerçek bir sermaye yoktu; yalnızca İskoçya'dan getirdiği teknik bilgi, soğuk iklime olan inancı ve malt viski yapma konusundaki sarsılmaz bir ısrar vardı. O günden bu yana geçen doksan yıla yakın sürede Yoichi pek çok şey değişti. Ama damıtma odasından yükselen torf dumanının kokusu aynı kaldı.

Taketsuru'nun Kuzeye Yolculuğu

Masataka Taketsuru'nun adını çoğu Japon viski meraklısı Nikka ile birlikte duymuştur. Ama onun esas hikayesi Osaka'dan değil, Campbeltown ve Speyside'dan başlar. 1918-1920 yılları arasında İskoçya'da hem kimya eğitimi aldı hem de o zamanlar yabancılara neredeyse kapalı olan damıtıma kapılarını araladı. Hazelburn ve Longmorn distilerilerinde çalıştı, defterlere notlar aldı, formüller yazdı. Rita Cowan ile evlendi. Japonya'ya döndüğünde yanında yalnızca bir eş değil, tam bir viski anlayışı vardı.

Suntory ile bir süre çalıştıktan sonra kendi yolunu seçti. Birçok kişi bu kararı çılgınlık olarak değerlendirdi. Hokkaido; uzak, sert, kış aylarında düpedüz zalimdi. Taketsuru ise bunun tam da aradığı şey olduğunu biliyordu. İskoçya'daki damıtıma evlerinin iklimiyle bu kıyı bandı arasında gerçek bir benzerlik vardı. Yoichi kasabasının deniz havası, elma bahçeleri, temiz su kaynakları. Bunlar tesadüf değildi. Bunlar bir hesabın sonucuydu.

Yoichi'nin Sesi: Turfluk, Meyveli, Tuzlu

İlk kez Yoichi Single Malt'ı tattığımda beni duraksatan şey dengeydi. Burun deliklerime vuran ilk his, belirgin ama hiçbir zaman baskın olmayan bir torf dumanıydı. Ardından elma kabuğu, hafif tatlı meyve, bir parça deniz tuzu. Bardağı bir süre bıraktığınızda altından çikolata ve baharat notları çıkıyor. Orta damağa geldiğinde ise bu karmaşıklık daha da açılıyor.

Yoichi'yi benzersiz kılan unsurlardan biri, hâlâ aktif kömür ateşiyle pot still damıtımı yapan nadir distilerilerden biri olması. Modern distileriler verimliliği artırmak için buhar ısıtmaya geçerken Taketsuru'nun kurduğu sistem büyük ölçüde ayakta duruyor. Kömür ısısı, bakır still ile etkileşimde farklı reaksiyonlara yol açıyor ve damıtılan sıvıya belirgin bir yoğunluk kazandırıyor. Bardaktaki o dolgunluğun nereden geldiğini düşündüğünüzde cevap hep o alevde.

"Yoichi tatmak, birinin anılarına izinsiz girmek gibi. Tanıdık ama hiç bu kadar yakın olmadın ona."

Hokkaido'nun Rolü: İklim Bir Malzeme Değil, Bir Ortak

Yoichi kasabası deniz kıyısında konumlanan küçük bir yer. Kışları uzun, karları ağır. Bu iklimin fıçı olgunlaşmasına etkisi göz ardı edilemez. Kış soğuğu sıvının fıçı duvarından geri çekilmesini sağlıyor, yaz sıcaklığıyla bu hareket yeniden başlıyor. Yıllar içinde bu ritim, Yoichi'ye özgü bir karakter oluşturuyor. İskoçya'nın Highland bölgesiyle bazı benzerlikler taşıdığı söylenebilir, ama Hokkaido hikayeye kendine ait bir şeyler ekliyor.

Distilerinin etrafındaki elma bahçeleri de bu hikayenin sessiz bir parçası. Nikka, elma suyu ve elma şarabı üretimini de sürdürüyor. Bu hem yerel bir geçmişe saygı hem de Taketsuru'nun vizyon bütünlüğünün somut bir yansıması. Yoichi'nin meyve tonları, bu toprakla ne kadar derinden kaynaşmış olduğunu fark ettiriyor.

Nikka'nın Kurucu Distilerisi: Bugünden Geriye Bakmak

1934'te kurulan Nikka Whisky Distilling Co., bugün Asahi Group Holdings bünyesinde faaliyet gösteriyor. Yoichi ise bir kurumsal yapının içinde erimiş bir isim değil. Distileri, ziyaretçilere açık bir müzeyle, Taketsuru'nun ailesinin yaşadığı tarihi evin yeniden inşasıyla ve orijinal ekipmanlarla özgün kimliğini korumaya çalışıyor. 2014-2015 yıllarında yayımlanan Massan dizisi Taketsuru'nun hikayesini Japonya'da yeniden gündeme taşıdı. Distileriyi ziyaret edenlerin sayısı dramatik biçimde arttı. Bu ilginin kısa vadeli olmadığını, küresel Japon viski merakıyla örtüştüğünü söylemek mümkün.

Stok sorunu ise gerçek ve göz ardı edilemez. 2014'te Nikka, Yoichi ve Miyagikyo'nun yaşlı versiyonlarını piyasadan çekti. Yerini yaşsız, yani NAS, baskılar aldı. Talebin arzı aşması nadirliği artırdı ama uzun vadeli meraklılar için erişimi güçleştirdi. Yoichi 10 yıllığın 2020'de sınırlı biçimde geri dönmesi, hem geçmişe duyulan saygının hem de sabırlı bir stok planlamasının işareti oldu.

Bir Akşam, Bir Bardak, Yoichi Single Malt

Yoichi'yi en iyi tanıdığım an bir kış gecesiydi. Dışarıda soğuk vardı ve ben bir Glencairn bardağına döktüm, uzun süre beklettim. Buruna gelen torf sinyali bu sefer daha belliydi ama asla agresif değildi. Bir sahil kasabasında yürüyüşten döner gibi. Tatlı ile tuzlu, dumanlı ile meyveli denge bardağın her aşamasında kendini korudu. Yutkunurken uzun bir bitiş, baharatlı ve sıcak. Buzlu veya düz su tercihim değil Yoichi için. Sadece oda sıcaklığında, sakin bir akşamda.

Bu tür içkilerle kurduğun ilişki zaman içinde değişiyor. İlk tadımda ne hissettirdiği değil, on kez tattıktan sonra sende ne bıraktığı önemli oluyor. Yoichi bu testte başarılı olanlardan.

Sonuç: Bir Damıtmaevinin Ötesinde

Yoichi, yalnızca iyi bir Japon malt viskisi değil. Aynı zamanda bir inadın, bir göçün ve bir insanın hayatını adadığı bir fikrin somutlaşmış hali. Taketsuru İskoçya'ya neden gitmişse, Yoichi'yi Hokkaido'da neden kurmuşsa cevap hep aynı yerde: doğru koşulda, doğru elde, bir şey mümkün olabilir. Bardağa baktığımda bunu hatırlıyorum. Ve bu, tadı daha da zenginleştiriyor.