Şarap Takvimi: Yılın Her Ayında Kadehte Ne Olmalı?

Şarabı yılın herhangi bir anında açmak mümkün, evet. Ama doğru mevsimde, doğru şişeye uzanmak bambaşka bir şey. Bunu ilk kez tam anlamıyla kavradığımda bir Kasım akşamıydı; sofrada ağır meşe aromalı bir Rioja vardı, dışarıda yağmur. O an, şarabın takvimle bu denli örtüşebildiğini içimde bir yerde hissettim. O günden bu yana yılın ritmine göre içmeye özen gösteriyorum. Bu yazıda o ritmi aya aya paylaşmak istedim.

Ocak ve Şubat: Kışın Ortasında Kırmızının Sıcaklığı

Yılın en sert iki ayı, dolgun ve ısıtıcı kırmızıları talep ediyor. Damağım bu dönemde hafif tannin değil, yapı ve derinlik arıyor. Nebbiolo'dan yapılmış bir Barolo veya Barbaresco, kışın o donuk sessizliğiyle şaşırtıcı bir uyum içinde. Syrah'ın kuzey Rhône versiyonları, Crozes-Hermitage ya da Saint-Joseph, daha uyumlu bir seçenek sunuyor. Sofrada da koyu etler, kök sebzeler, lapa gibi ağır yemekler var zaten. Kadeh buna göre şekilleniyor.

Beyaz içmek isteyenler için Ocak'ta önerim: Alsace'ın Pinot Gris'i. Yağlı dokusu, baharatlı alt tonları ve uzun finişiyle hem soğuğa hem de ağır kış sofralarına uyuyor.

Mart ve Nisan: Geçişin Şarabı

İlkbahar kapıda ama tam olarak girmemiş. Bu aylar şarap açısından en keyifli geçiş dönemlerinden biri. Ağır kırmızıları bırakmak istiyor ama tam anlamıyla hafiflemek de istemiyorum. Bu yüzden Sangiovese'ye yöneliyorum. Toskana'dan, özellikle Chianti Classico'nun daha ince dokulu Reserva'larına. Taze asidite ve etli yapı aynı anda var; kış ile ilkbahar arasında duruyor gibi, ikisine de ait, ikisinden de biraz bağımsız.

Nisan'da ise kademeli bir geçiş başlıyor. Sofralar hafifledikçe Grenache bazlı Côtes du Rhône'lar devreye giriyor. Kırmızı meyve, biraz toprak, biraz baharatlı bitiş. İçilmesi güç değil, düşünülmesi kolay.

Mayıs ve Haziran: Beyazların ve Rosélerin Zamanı

Bu iki ay şarap takvimimin en sevdiğim bölümü. Güneş dönmeye başlıyor, masalar bahçeye taşınıyor, sofralar denizden geliyor. Beyazlar ve roséler için biçilmiş kaftan. Burgundy'nin Mâcon bölgesinden Chardonnay'lar, meşesiz ya da hafif meşeli versiyon, doğrudan bardağa akıp gidiyor. Pouilly-Fumé veya bir Sancerre, yani Loire Sauvignon Blanc'ları da Mayıs'ın o taze enerjisiyle mükemmel örtüşüyor.

Haziran'da rosé masayı ele geçiriyor. Provence'ın kuru, mineral ve narin rosé'leri, özellikle Mourvèdre veya Grenache ağırlıklı olanlar. Garnacha rosado'lar da bu dönem için sevdiklerim arasında. Şişenin soğumasını sabırsızlıkla bekliyorum.

Temmuz ve Ağustos: Serinletici Asidite, Hafif Yapı

Yazın tam ortasında dolgun kırmızı içmek cesaret ister. İçiyorum ama çok az ve yalnızca akşamın geç saatlerinde. Gündüzleri ve öğle sofralarında kural değişiyor. Vermentino bu dönemin en sadık dostu. İtalya'nın kıyı bölgelerinden, Sardunya'dan ya da Toskana kıyılarından gelenler. Turunçgil kabuğu, tuzlu esinti, ferah bitiş. Bir de Vinho Verde; Portekiz'den gelen bu hafif pırıltılı beyaz, nem altında bile serinleten bir şeyler taşıyor.

Akşam serinledikten sonra kırmızıya geçmek isteyenler için Beaujolais'nin cru köyleri devreye giriyor. Morgon ya da Fleurie gibi. Gamay üzümünden, hafif soğutulmuş kadeh. Bu küçük ayrıntıyı, yani hafif soğutmayı, uzun zaman fark etmemiştim. Şimdi onsuz olmaz.

Eylül ve Ekim: Bağ Bozumunun Ortasında İçmek

Yılın en duygusal dönemi bu. Üzümler toplanıyor, fıçılar dolmaya başlıyor; yeni hasat heyecanıyla olgunlaşmış şişeler aynı masada buluşuyor. Kadehimde genellikle daha fazla düşündüren şeyler var. Eski Dünya Pinot Noir'ları, Bourgogne'un köy bazlı şarapları, sonbahar ışığıyla birlikte açılıyor. Toprağın kokusu geliyor: mantar, kuru yaprak, meşe. Bu üçünün birden bir kadehin içinde var olabilmesini hâlâ şaşkınlıkla karşılıyorum.

Ekim'de mutfak da değişiyor. Avdan gelen etler, kestane, balkabağı. Buna karşılık Languedoc'tan veya Güney Rhône'dan gelen harmanlar. Grenache, Syrah, Mourvèdre üçlüsü. Châteauneuf-du-Pape ile bir Ekim akşamı, bence yılın en derin şarap anlarından biri.

Kasım ve Aralık: Mahzen Açılıyor

İşte bu dönem, uzun süre sakladığım şişelere uzandığım zaman. Kasım ve Aralık, olgunlaşmış şaraplar için en iyi arka plan. Barolo veya Rioja Reserva'nın birkaç yıl beklemiş olanları bu aylar için biçilmiş. Sıcaklık düşüyor, sofra yoğunlaşıyor. Bir de tatlı şaraplar bu dönemde kapıyı açıyor: Sauternes, Tokaji Aszú, hatta Vin Santo. Akşamın sonuna yakın, peynirle veya fındık bazlı bir tatlıyla. Sene böyle kapanıyor.

Yılın döngüsüne şarap eşlik ettiğinde, zaman biraz farklı akıyor. Her ay bir sonrakinin habercisi gibi. Kadeh değişiyor, mevsim değişiyor ama içmedeki o merak hiç değişmiyor.